የዓመቱ አስደናቂና እዉነተኛ ታሪክ በድፍረት ፊልም አበራሽ የደፈራትን በክላሽ ገድላ ከዛስ?

ፊልም የመሰለ እጅግ አስደናቂ Yederaw Chewata

Part 1

Dereje Haile and Azeb Worku

Part 2

SEC: Ethiopia’s Electric Utility Sold Unregistered Bonds in U.S.

FOR IMMEDIATE RELEASE

2016-113

Washington D.C., June 8, 2016 — 

The Securities and Exchange Commission today announced that Ethiopia’s electric utility has agreed to pay nearly $6.5 million to settle charges that it violated U.S. securities laws by failing to register bonds it offered and sold to U.S residents of Ethiopian descent.

According to the SEC’s order instituting a settled administrative proceeding:

• Ethiopian Electric Power (EEP) conducted the unregistered bond offering to help finance the construction of a hydroelectric dam on the Abay River in Ethiopia. 
• EEP held a series of public road shows in major cities across the U.S. and marketed the bonds on the website of the U.S. Embassy of Ethiopia as well as through radio and television advertising aimed at Ethiopians living in the U.S. 
• EEP raised approximately $5.8 million from more than 3,100 U.S. residents from 2011 to 2014 without ever registering the bond offering with the SEC.

“Foreign governments are welcome to raise money in the U.S. capital markets so long as they comply with the federal securities laws, including registration provisions designed to ensure that investors receive important information about prospective investments,” said Stephen L. Cohen, Associate Director of the SEC’s Division of Enforcement.  “This settlement ensures that investors get all of their money back plus interest.”

The SEC’s order finds that EEP violated Sections 5(a) and 5(c) of the Securities Act of 1933.  EEP admitted the registration violations and agreed to pay $5,847,804 in disgorgement and $601,050.87 in prejudgment interest.  The distribution of money back to investors is subject to the SEC’s review and approval.  Investors seeking more information should contact the administrator of the distribution, Gilardi & Co. LLC, at 844-851-4591.

The SEC’s investigation was conducted by Carolyn Kurr and Daniel Rubenstein and supervised by C. Joshua Felker.  The SEC appreciates the assistance of the U.S. Department of State. 

 http://www.sec.gov/news/pressrelease/2016-113.html

ኮደሚኒየሙ ተገኝ

ጠፋ እንዴ!!!

አመት አይሞላኝም ይህንን ........ስሰማ
አንድ የትምህርት ተቋም ህንፃዎች ጠፋበት
ተብሎ ሲታማ
ቢፈለግ.........ቢፈለግ አልተገኘም አሉ
በራሳቸው ቋንቋ "ህንፃ ተሰዊሩ" ብለው
ፎርም ሞሉ
ታዲያ ምን ይደረግ......ከተሰወራቸው
የራሳቸው ጉድፍ ፈልጎ ...... ለማግኘት
ከከለከላቸው
..........................
ኧረ በዚህ ሳምንት ሌላም ሰምቻለው
80 ...ብሎኮች የገቡበት ጠፋ ካየህ
ተብያለው?
በርግጥ ......................አይቻለው
በላንድ ክሩዘር ወደ ላይ ወደ ታች ሲሉ
አስተውያለው
ግን ሰዎች መስለውኝ ተደናግሬአለው
አሁን ግን ገብቶኛል......ተረድቸዋለው

ለካ ....ተቆልሎ ሰው መስሎ ያየነው
በጥቁር..... መስታወት የተሸፋፈነው
የባለ....አራት ፎቁ የጆሞ ህንፃ ነው!!

ታዲያ መቼ ጠፋ ማነው የለም.... ..ያለው
በዝግመተ ለውጥ ወደ 'ቶዮታነት' ተቀይሮ
እኮ ነው
የብሎክ ቁጥሩ..............በታርጋ ተተካ
አስቀያሚው ቀለም ልክ እንደ ፈንዲሻ ነጣ
ብሎ ፈካ
እንደዚህ...........እኮ ነው ለውጡ የተሳካ

መቼም ይኼን ነገር መረዳት ቀላል ነው
ምን ያለውን ነገር..... ምን ካላለው ጋራ
ካላቀላቀልነው
ይልቅ እንዳተኙ ..........እያዳመጣችሁ
በዚህ ከቀጠለ ''ሃገር
ተሰዊሩ"ይደርሳል ጆሯችሁ

Shimelis Tadesse

የስኳር ፕሮጀክቶች እንዳልተሳኩና አገሪቱን ለእዳ እንደዳረጉ በይፋ ተነገረ

2   ቢሊዮን ዶላር የውጭ እዳ፤ ከ40 ቢሊዮን ብር በላይ የአገር ውስጥ እዳ

የስኳር ኮርፖሬሽን ሃላፊዎች፤ የብረታ ብረት ኮርፖሬሽን ተጠያቂ አድርገዋል - ክፍያ ወስዶ የፋብሪካ ግንባታዎችን በእንጥልጥል አስቀርቷል በማለት፡፡ 

ከአምስት ዓመት በፊት ደግሞ፤ የስኳር ኮርፖሬሽንን ኃላፊዎች ለከሰምና ለተንዳሆ ግድቦች መጓተት የፌደራል የውሃ ስራዎች ድርጅትን ተጠያቂ አድርገዋል፡፡ 

አዲስ አድማስ፤ ከ2003 ዓ.ም ጀምሮ የስኳር ፕሮጀክቶች እንደማይሳኩ ተጨባጭ መረጃዎችንና ትንታኔዎችን በማቅረብ በተደጋጋሚ ዘግቧል፡፡ 

“ውሎ አድሮ ወደ ቀውስ ማምራቱ አይቀርም”…አዲስ አድማስ 2003 ዓ.ም

“የስኳር ፋብሪካዎችን እቅድ ማሳካት ፈጽሞ አይቻልም” 2005 ዓ.ም

“መንግስት …10 አዳዲስ የስኳር ፋብሪካዎች መገንባት ይችላል ብላችሁ የምታስቡ ከሆነ፣ ‹ተአምር› የማየት ረሃብ ይዟችኋል”…2006 ዓ.ም 

የስኳር ኮርፖሬሽን ሃላፊዎች ሰሞኑን ለፓርላማ ባቀረቡት ሪፖርት፤ የመንግስት ነባር የስኳር ፋብሪካዎች ውጤታማ አለመሆናቸውን ገልፀው፤ አዳዲሶቹ ፕሮጀክቶች ክፉኛ ተዝረክርከው የብዙ ቢሊዮን ብር ኪሳራ እያስከተሉ መሆናቸውን ተናግረዋል፡፡ የፕሮጀክቱ የሀብት ብክነት፣ ህሊናን የሚያቆስል የአገር ጉዳት እንደሆነ ሃላፊዎቹ ጠቅሰው፤ 2 ቢሊዮን ዶላር የውጭ እዳ እንደተጠራቀመ ገልፀዋል፡፡ ከ40 ቢሊዮን ብር በላይ ተጨማሪ የአገር ውስጥ ሀብት በፈሰሰባቸው ፕሮጀክቶች፤ በየአመቱ ከ25 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ስኳር በማምረትና አብዛኛውንም ኤክስፖርት በማድረግ እዳው ከመመለስ አልፎ አትራፊ እንደሚሆን ታስቦ ነበር። አልተሳካም እንጂ። ጉዳቱ በዚህ አያበቃም ፕሮጀክቶቹ ከመዝረክረካቸው የተነሳም፤ እቅዱ መቼ እንደሚሳካ እንደማይታወቅ የኮርፖሬሽኑ ሃላፊዎቹ ጠቅሰዋል፡፡ ይህንን አስገራሚ ሪፖርት ያዳመጡ የፓርላማ አባላት፣ የስኳር ኮርፖሬሽን ፕሮጀክቶች ኦዲት እንዲደረጉ ወስነዋል፡፡

ይህም ብቻ አይደለም የፕሮጀክቶቹ ኪሳራ በይፋ በተገለፀ ማግስት፣ ጉዳዩ የአገር ዋና መነጋገሪያ ሆኖ ሰንብቷል፡፡ ነገር ግን፣ የፕሮጀክቶቹ የውድቀት መረጃዎች ተገቢ ትኩረት ሳያገኙ በመቆየታቸው እንጂ፤ የፕሮጀክቶቹ ቀውስ አሁን ድንገት የተፈጠረ አይደለም፡፡ ባለፉት አምስት ዓመታት በአዲስ አድማስ የቀረቡ ተከታታይ ዘገባዎችን መመልከት ይቻላል፡፡  

በቅድሚያ፤ የስኳር ፕሮጀክቶችና እቅዶችን በጥቅሉ ለመቃኘት፤ ከአንድ የአዲስ አድማስ ዘገባ፤ ጥቂት የመጀመሪያ አንቀጾችን ላስነብባችሁ.... “መንግስት ቢዝነስ፣ ውስጥ ገብቶ አገሪቱን ልማት በልማት ሲያደርጋት ለማየት የሚፈልጉ ሰዎች ጥቂት አይደሉም። ደግሞም ፍላጎታቸውን ለማሟላት ቃል የሚገባ መንግስት አያጡም።  ቢያንስ ቢያንስ በምኞት ደረጃ የልብ የሚያደርስ እቅድ  በሽ በሽ ነው። ልማታዊ መንግስት፣ “እቅዶች ያንሱታል” ተብሎ አይታማም። …የስኳርን ምርት በብዙ እጥፍ ለማሳደግ የወጡ እቅዶችን ብቻ ብናይ እንኳ፣ ያስጎመጃሉ።

…በ1997 የወጣው የአምስት አመት እቅድ፤ የአገሪቱን የስኳር ምርት በአምስት እጥፍ እንደሚያሳድግ ይገልፃል። በወቅቱ ሶስት ሚሊዮን ኩንታል የነበረው አመታዊ የስኳር ምርት፤  በ2002 ዓ.ም ወደ 15 ሚሊዮን ኩንታል እንደሚደርስ የያኔው እቅድ ያብራራል። ያጓጓል አይደል?  ነገር ግን… መንግስት ቢዝነስ ውስጥ ሲገባ፣ እቅዶች አይሳኩም። የመንግስት ጉድለት፣ የፓርቲ ድክመት ወይም የባለስልጣናት ስንፍና አይደለም ችግሩ። በቃ፤ የትም አገር፣ የትኛውም ፓርቲ ስልጣን ቢይዝ፣ ማናቸውም ባለስልጣን ቢሾም አልያም አንዱ ተሽሮ በሌላው ቢተካ፣ ለውጥ የለውም። የመንግስት ቢዝነስ ውሎ አድሮ ከትርፉ ይልቅ ኪሳራው ይበዛል፤ እቅዶቹ ሃብት እያባከኑ ይጓተታሉ፤ ምኞት ብቻ ሆነው ይቀራሉ።

በእርግጥ የስኳር ምርት በአምስት እጥፍ ለማሳደግ የወጣው እቅድ፣ ምኞት ብቻ ሆኖ እንደማይቀር፣ በ1998 ዓ.ም የወጣው የመንግስት ሪፖርት ያበስራል። በፊንጫ፣ በወንጂና በመተሃራ የስኳር ፋብሪካዎች ላይ የማስፋፊያ ፕሮጀክቶች እየተከናወኑ መሆናቸውን ይጠቅሳል፤ በተንዳሆም አዲስ የስኳር ፕሮጀክት እየተፋጠነ እንደሆነ ያወሳል። (የገንዘብና የኢኮኖሚ ልማት ሚኒስቴር ባሳተመው አመታዊ የአፈፃፀም ሪፖርት ገፅ 79-81 ይመልከቱ - PASDEP Annual progress report 2005-2006)።

በወንጂ… አሮጌው ፋብሪካ በአዲስ ተተክቶ፤ አመታዊ ምርቱን ከሰባት መቶ ሺ ኩንታል ወደ 2.8 ሚሊዮን ኩንታል እንደሚደርስ ሪፖርቱ ይገልፃል።

በፊንጫ፤ 800ሺ ኩንታል አመታዊ ምርቱን ወደ 2.7 ሚሊዮን ኩንታል ለማድረስ መታቀዱን ይዘረዝራል። በመተሃራም እንዲሁ፣ የከሰም ግድብ ሲጠናቀቅ ከ12 ሺ በላይ ሄክታር በማልማት፤  የፋብሪካውን አቅም ከ1.2 ሚሊዮን ኩንታል ወደ 3.75 ሚሊዮን ኩንታል ለማሳደግ እየተሰራ መሆኑን ሪፖርቱ ያወሳል። አንድ ሚሊዮን ኩንታል ስኳር በማምረት በ1999 ዓ.ም  ስራ እንዲጀምር በታሰበው አዲሱ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ፣ በ2002 ዓ.ም አመታዊ ምርቱ 6 ሚሊዮን ኩንታል እንደሚደርስ ሪፖርቱ ይጠቁማል።

በድምር 15 ሚሊዮን ኩንታል መሆኑ ነው።

ያስጎመጃል?

እነዚህ በ1997 ዓ.ም የታወጁ እቅዶች አልተሳኩም። የስኳር ምርት ከሦስት ሚሊዮን ኩንታል በላይ ፈቅ ማለት አልቻለም፡፡

እናም በ2002 ዓ.ም የወጣው የአምስት አመት እድገትና የትራንስፎርሜሽን እቅድ፤  ተጨማሪ የስኳር ፕሮጀክቶችን በማካተት አዲስ እቅድ አቀረበ። የበለስ፤ የወልቃይትና የኩራዝ አዳዲስ ፕሮጀክቶችን ይዞ የወጣው አዲስ እቅድ፤ አስር የስኳር ፋብሪካዎች እንደሚገነቡ ይገልፃል፡፡

በ2007 ዓ.ም የስኳር ምርት ከ22 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ይሆናል ተብሎም ተበሰረ በያኔው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ፡፡ 

የ1997 እቅዶች እንዳልተላኩ የዘገባው አዲስ አድማስ፤ አዲሱን እቅድ በተመለከተ ያኔውኑ ትንታኔ እንዳቀረበ ይታወሳል፡፡ 

የመጀመሪያው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ በታወጀበት ወቅት በ2003 ዓ.ም፣  በአዲስ አድማስ የወጣው ጽሑፍ፤ እቅዱ አሳሳቢ መሆኑን ለማስረዳት የስኳር ፕሮጀክቶችን በምሳሌነት ይጠቅሳል፡፡ እንዲህ ይላል 

“ባለፉት ጥቂት አመታት፤ በኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ውስጥ የመንግስት ድርሻና ቁጥጥር እየሰፋ መጥቷል። በጣም አሳሳቢው ነገር ደግሞ፤ ይበልጥ እየሰፋ እንዲሄድ መታቀዱ ነው።  በርካታ አዳዲስ የስኳር ፋብሪካዎች በመንግስት ባለቤትነት እንዲቋቋሙ ታቅዷል። ፋብሪካዎቹ የሚገነቡትም በመንግስት ድርጅት ነው (በብረታ ብረት ኮርፖሬሽን)” በማለት አሳሳቢነቱን ይገልፃል፡፡ በኢኮኖሚ ውስጥ የመንግስት ድርሻ እየተስፋፉ ሲሄድ፣ የሙስናና የብክነት አደጋ እንደሚበራከት ጽሑፍ ጠቅሶ፣ በየትኛውም አገር ውጤቱ ተመሳሳይ እንደሆነ ይገልጻል፡፡ “በኢኮኖሚ ውስጥ የመንግስት ድርሻ ሲሰፋ፣ ውሎ አድሮ ወደቀውስ ማምራቱ አይቀርም” በማለትም ያስጠነቅቃል፡፡ 

ውሎ ይደር እንጂ የስኳር ፕሮጀክቶቹ፤ ቀውስ እንደሚያስከትሉና ኪሳራቸው እንደሚበዛ የተዘገበው፤ በየዘመኑና በየአገሩ የመንግስት ፕሮጀክቶች ላይ የታዩ ውድቀቶችን በማገናዘብ ብቻ አይደለም፡፡ በተጨባጭ የአገራችን የስኳር ፕሮጀክቶችን የወደፊት አዝማሚያ በግልጽ የሚያሳዩ ተጨባጭ መረጃዎች በዝርዝር ተዘግበዋል - በአዲስ አድማስ፡፡ 

በ2004 ዓ.ም መግቢያ ላይ የወጣውን ዘገባ ተመልከቱ፤ ለስኳር እርሻ ታስበው የተጀመሩ የከሰምና የተንዳሆ ግድቦች ላይ ያተኮረው ይሄው ዘገባ፤ የግድቦቹ ግንባታ እየተጓተተ የበርካታ ቢሊዮን ብር ኪሳራ እንደተደራረበበት ለበርካታ አመታት መዝለቁን ይዘረዝራል፡፡ ጥቂት አንቀፆችን ላስነብባችሁ፡፡ … ለግድቦቹ ግንባታ በ1999 ዓ.ም ተጨማሪ በጀት እንደተመደበ የሚገልፀው የገንዘብ ሚኒስትር ሰነድ፣ በዚያው አመት ግንባዎቹ እንደሚጠናቀቁ ይገልፃል፡፡ 

“በ1999 በጀት አመት፣ የሁለቱንም ግድቦች ቀሪ ስራ በማጠናቀቅ ውሃ እንዲይዙ ማድረግና በከሰም 5ሺ ሄክታር፣ በተንዳሆ 10ሺ ሄክታር የመስኖ መሬት ዝግጅትን የማጠናቀቅ ስራዎች ታቅደዋል” ይላል ሰነዱ (ገፅ 162)።

(ግን፣ የግድቦቹ ግንባታ በዚያው ዓመት አልተጠናቀቀም፡፡ በቀጣዩ አመት እንደገና ተጨማሪ ገንዘብ የሚመድብ የበጀት ሰነድ ፀደቀ)

“በ2000 በጀት አመት የሁለቱንም ግድቦች ቀሪ ስራ በማጠናቀቅ ውሃ እንዲይዙ ማድረግና በከሰም 3ሺ ሄክታር፣ በተንዳሆ 10ሺ ሄክታር የመስኖ መሬት ዝግጅትን የማጠናቀቅ ስራዎች ታቅደዋል” ይላል ሰነዱ። በከሰም ለመስኖ እርሻ የሚዘጋጀው መሬት ወደ ሶስት ሺ ዝቅ እንዲል ከመደረጉ ውጭ፤ የ2000 ዓ.ም እቅድ ከቀዳሚው የ1999አ.ም እቅድ የተለየ ነገር የለውም። ፅሁፉ ራሱ “ኮፒ - ፔስት” የተደረገ ይመስላል። 

ነገር ግን አሁንም እንደታቀደው አልተሳካም። የ2001ን የበጀት ሰነድ ገፅ 196 መመልከት ትችላላችሁ። በዚሁ አመት ለውሃ ሚኒስቴር ከተያዘው፤ 1.7 ቢ ብር የልማት በጀት ውስጥ፤ 471 ሚ. ብር ለከሰምና ለተንዳሆ  የሚውል ሆኗል፡፡ የቀዳሚዎቹ ሁለት አመታት የግድብ ግንባታ እቅዶች ሳይሳኩ በመቅረታቸው፤ እንደገና በርካታ መቶ ሚሊዮን ብር አስፈልጓቸዋል። ለምን? ያንኑን ስራ ለማከናወን።  

“በ2001 በጀት አመት የሁለቱንም ግድቦች ቀሪ ስራ በማጠናቀቅ ውሃ እንዲይዙ ማድረግና በከሰም 3ሺ ሄክታር፣ በተንዳሆ 10ሺ ሄክታር የመስኖ መሬት ዝግጅትን የማጠናቀቅ ስራዎች ታቅደዋል” ይላል የ2001 የበጀት ሰነድ፤ 

የግድቦቹ ስራ፤ “ዘንድሮ ይጠናቀቃል” እየተባለ ስንቴ እየታቀደ፤ ስንቴስ ተጨማሪ  ገንዘብ እየተመደበ፣ እዚያው ባለበት እየረገጠ ይቀጥላል? 

አሁንም ስራው እንደታቀደለት የሚሳካ ሆኖ አልተገኘም። ምን ይሄ ብቻ?  እንደገና ከቀድሞው የበለጠ ተጨማሪ በጀት አስፈልጎታል። ለእነዚያው የከሰምና የተንዳሆ ግድቦች ተጨማሪ  690 ሚ. ብር ገደማ እንደተመደበላቸው የሚገልፀው የ2002 የበጀት ሰነድ እንዲህ ይላል። 

“በ2002 በጀት አመት፣ የሁለቱንም ግድቦች ቀሪ ስራ በማጠናቀቅ ውሃ እንዲይዙ ማድረግና በከሰም 3ሺ ሄክታር፣ በተንዳሆ 10ሺ ሄክታር የመስኖ መሬት ዝግጅትን የማጠናቀቅ ስራዎች ታቅደዋል”… 

ይሄ ነገር መጨረሻው የት ይሆን? የሚል ጥያቄ ቢፈጠርባችሁ አይገርምም። ግን፤ ከዓመት በኋላ በ2003ም “ዘንድሮ ይጠናቀቃሉ” በሚል ለእነዚያኞቹ ግድቦች እንደገና በጀት ተመድቧል 680 ሚ. ብር፡፡ ምን ዋጋ አለው? ይሄኛው እቅድም አልተሳካም። እናም በ2004 እንዲጠናቀቅ እቅድ ተይዞ፣ በጀት ተመድቦለታል። ለእነዚሁ የከሰምና የተንዳሆ የግድብና የመስኖ ስራዎች  1.3ቢሊዮን ብር ተጨመረላቸው፡፡  ግድቦቹ በ1999 ዓ.ም ይጠናቀቃሉ ከተባለ ወዲህ፤ 4.1 ቢሊዮን ብር ገደማ ተጨማሪ ገንዘብ  የተመደበ ቢሆንም፤ እቅዶቹ ሳይሳኩና ለአመታት እየተንከባለሉ ብዙ ሃብት ባክኗል፡፡

ይሄ ሁሉ በ2004 ዓ.ም በአዲስ አድማስ የታተመው ጽሑፍ ነው፡፡ አሳዛኙ ነገር፤ የግድቦቹ ግንባታ፣ አስር ዓመት ቢደፍናቸውም፤ እስከዛሬ ሙሉ ለሙሉ አልተጠናቀቁ፡፡ በመንግስታዊ የውሃ ስራዎች ድርጅት ነው ግንባታዎቹ የሚካሄዱት፡፡ የድርጅቱን ዝርክርክነትና የሃብት ብክነት በትንሹ ለመረዳት ከፈለጋችሁ፣ የግንባታ መኪኖች አጠቃቀሙን ማየት ትችላላችሁ፡፡ ብዙ መኪኖች አሉት፡፡ ግን፤ መኪኖቹ አንዳች እክል ሲገጥማቸው፣ መለዋወጫ እቃ ለመግዛትና ለመጠገን፣ ብዙ ወራትን መጠበቅ የግድ ነው፡፡ እናም በመቶ የሚቆጠሩ መኪኖች ያለ አገልግሎት ይቆማሉ፡፡ ግን ችግር የለውም፡፡ መኪኖችን ይከራያል፡፡ ለመኪና ኪራይ የሚያወጣው ገንዘብ፤ በጣም ከፍተኛ ከመሆኑ የተነሳ፣ በየቀኑ አንድ ገልባጭ መኪና ለመግዛት የሚያስችል ነው በማለት ብዙ የአገር ሃብት እንደባከነ የፌደራል ዋና ኣዲተር ገልጿል፡፡ 

በአጭሩ፤ የግድብና የመስኖ ግንባታ የሚካሄደው በመንግስት ድርጅት በመሆኑ ለዓመታት ተጓተተ፤ ብዙ ቢሊዮን ብር ባከነ፡፡ አዳዲሶቹ የፋብሪካ ግንባዎችም፤ ለመንግስት ድርጅት ተሰጥተዋል - ለብረታ ብረት ኮርፖሬሽን፡፡ ታዲያ፤ የፋብሪካዎቹ ግንባታ መጓተቱና እንደገና ብዙ ቢሊዮን ብር መባከኑ እንዴት ይገርማል? 

በ2004 ዓ.ም በአዲስ አድማስ የታተመው ትንታኔ እንዲህ ይላል፡፡

“በሌሎች አገሮችም ሆነ በአገራችን የቅርብ ጊዜ ታሪክ በተደጋጋሚ እንደታየው፤ መንግስት ቢዝነስ ውስጥ ሲገባ፤ ስራዎች እጅግ እንደሚጓተቱና የገንዘብ ብክነት እጅግ እንደሚበዛ በጣም ግልፅ ነው። ግን መፍትሄውም ግልፅ ነው፡፡  መንግስት ቢዝነስ ውስጥ ይበልጥ እንዲገባ ማድረግ አይደለም መፍትሄው። ቢዝነስ ውስጥ እንዳይገባ፤ እስካሁን ከገባባቸው ቢዝነሶችም ቀስ በቀስ እንዲወጣ ማድረግ፤ ከዚሁም ጋር የግል ቢዝነስ እንዲስፋፋ መንገዱን ነፃ ማድረግ ከቻልን እንደሌሎቹ አገራት የማንበለፅግበት ምክንያት አይኖርም።”ይላል ጽሑፉ፡፡

2005 ዓ.ም መግቢያ ላይ፣ አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ በጠቅላይ ሚኒስትርነታቸው አዲስ ካቢኔ ባቋቋሙበት ወቅት የወጣ ሌላ ጽሑፍ  ላይም፤ ተመሳሳይ ሃሳብ እናገኛለን፡፡ እንዲህ ይላል፡፡ “ከሁለት አመት በፊት በታወጀው የእድገትና የትራንስፎርሜሽን እቅድ መሰረት፣ በርካታ ግዙፍ ፕሮጀክቶች በየቦታው እንደተጀመሩና እየተገነቡ እንደሆነ ይታወቃል። የህዳሴ ግድብ፣ የመንገድ፣ የኮንዶሚኒዬም ቤቶች ግንባታ፣ የስኳር እርሻዎች ዝግጅት፣ የጤና ጣቢያዎች ግንባታ፣ የተለያዩ ፋብሪካዎች ዲዛይን ... ወዘተ። እነዚህን ስራዎች በሙሉ፣ በእቅድ ሰነዱ በተቀመጠው የጊዜ ሰሌዳ ሰርቶ ማጠናቀቅ ከባድ ነው። ግን ደግሞ ጨርሶ ሊጠናቀቁ የማይችሉ እቅዶችም አሉ ... ለምሳሌ 10 የስኳር ፋብሪካዎችን ገንብቶ ለማጠናቀቅ የወጣውን እቅድ ማሳካት ፈፅሞ አይቻልም።…ጭራሽ ከ8 አመት በፊት የተጀመረው የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካም እስካሁን አልተጠናቀቀም፡፡

እቅዶቹ የማይሳኩት በእሳቸው ድክመት ምክንያት ባይሆንም፤ የወቀሳ ሸክም ይጠብቃቸዋል። ግን መፍትሄ ሊያበጁለት ይችላሉ። ከወዲሁ በግልፅ ለዜጎች መረጃ መስጠትና ለግል ኢንቨስተሮች ማስተላለፍ…” ይላል ከሦስት ዓመት በፊት የታተመው ጽሑፍ፡፡በእርግጥ የስኳር ፕሮጀክቶችን ለግል ኢንቨስተሮች መሸጥ ትክክለኛ መፍትሔ ነው፡፡ የድሮዎቹ የስኳር ፋብሪካዎች ከሦስት አመት ባልበለጠ ጊዜ ተገንብተው ማምረት የጀመሩት፣ በግል ኢንቨሰተሮች መሪነት እንደሆነ ማስታወስ ይቻላል፡፡ 

ነገር ግን፤ መንግስት፣ ፕሮጀክቶቹን ለግል ኢንቨስተር ለማስተላለፈ ፈቃደኛ ቢሆንስ? ምስጋና የሚጎርፍለት አይመስለኝም፡፡ ተቃራኒው፤ “50ሺ ሄክታር መቶ ሺ ሄክታር መሬት ለባለሃብቶች ተቸበቸበ፤ የአገር መሬት ተወረረ” የሚል ተቃውሞ ከዳር ዳር መራገቡ ይቀራል? አብዛኛው የአገራችን ሰው (ማለትም ህዝቡ) የኢንቨስትመንት ወዳጅ አይደለም፡፡ እና ምን ተሻለ? ፕሮጀክቶቹ በመንግስት እጅ ውስጥ ከቀጠሉ፤ የሃብት ብክነትና ኪሳራ እየገዘፈ መሄዱ አይቀርም፡፡ ለኢንቨስተሮች ከተሸጡም፤ ተቃውሞ መራገቡ አይቀርም፡፡ አጣብቂኝ ነው፡፡ “መፍትሔ የሌላቸው የስኳር ፕሮጀክቶች” በሚል ርዕስ የወጣው ዘገባ ትዝ አለኝ፡፡ 

6 Amazing Cooking Tricks

የሰርቆ አደሮች ስብሰባ

ሰሞኑን በአዲስ አበባ አንድ ትልቅ የስብሰባ አዳራሽ ውስጥ የአዲስ አበባ ደረጃ አንድ ሌቦች ስብሰባ አድርገው ነበር፡፡ የስብሰባው መሪ ቃል ‹የሕዝቡን ጥያቄ ለመመለስ ሌቦች ምን ሊያደርጉ ይችላሉ?› የሚል ነው፡፡ ስብሰባው እንደተጀመረ አንደኛው የታወቀ ሌባ እጁን አወጣና ‹መፈክሩ ላይ የተጠቀስንበት ስም ትክክል አይደለም። ገጽታችንን የሚያበላሽ ነው› ሲል አስተያየት ሰጠ፡፡ ጭብጨባ አዳራሹን ሞላው፡፡ 

‹ታድያ ምን ይሁን፤ መቼም ሌባ መሆናችን ርግጥ ነው› አሉ ሰብሳቢው፡፡ 

‹ጠየም አድርጉት፤ እንደ ባለጌ ጥፊ ድርግም አይደረግም› አሉ ሌላ አስተያየት ሰጭ፡፡ 

‹እኮ ምን እንባል› አሉ ሰብሳቢው፡፡ 

‹ሌሎቹ ሠርቶ አደር፣ አርብቶ አደር፣ ወቶ አደር፣አርሶ አደር ከተባሉ እኛም ‹ነጥቆ አደር› ነው መባል ያለብን› ይኼው ጸደቀ፡፡

 ‹የሕዝቡ ምሬት ጨምሯል፡፡ ሕዝቡ በሌቦች መማረሩን በተደጋጋሚ እየገለጠ ነው፡፡ አንድ ቀን መሣሪያ ቢያጣ እንኳን አካፋና ዶማ ይዞ መነሣቱ አይቀርም፡፡ 

ከተንተከተከ እሳቱ ጨምሮ 

ክዳኑን ይገፋል የፈላበት ሽሮ ሲባል አልሰማችሁም፡፡ ያን ጊዜ ደግሞ ለሁላችን መግቢያ ቀዳዳው ጠባብ ነው የሚሆነው፡፡ ለዚህ ጉዳይ እኛው ራሳችን መፍትሔ ማምጣት አለብን› አሉ ሰብሳቢው፡፡ 

‹ስንናገር ለይተን መናገር አለብን፡፡ ሌባ ሁሉ አንድ ዓይነት አይደለም፡፡ ኩሩ ሌባና ልክስክስ ሌባ፤ ጨዋ ሌባና ባለጌ ሌባ፤ ሸቃጭ ሌባና ኢንቨስተር ሌባ፤ ነጥቆ ሂያጅና ነጥቆ ገንቢ፤ ገፋፊ ሌባና ለካፊ ሌባ፣ እየተባለ የሚዘረዘር ብዙ ዓይነት ሌባ ነው ያለው፡፡ በስመ ሌባ ሁላችንም መሰደብ የለብንም› አሉ አንድ የታወቁ ሌባ፡፡ 

ሰብሳቢው የተገረሙ ይመስላሉ፤ አገጫቸውን በእጃቸው ይዘው ‹እኔም የእናንተን ያህል ባይሆንም መቼም በዚሁ ስም ተጠርቼበታለሁ፡፡ አሁን የዘረዘርከው ግን ምንድን ነው?› አሉት፡፡ 

ሰውዬው ዕውቀት በመጠየቁ ወንበሩ ላይ ተገላብጦ ተቀመጠና፣ ጉሮሮውን ጠራርጎ ‹መቼም ዕውቀት ማካፈል ደስ ይለኛል፡፡ ኩሩ ሌባ ማለት ከሚሊዮን በታች የማይነካ፤ ዝም ብሎ በመቶውም በሺውም የማይልከሰከስ ነው፡፡ ልክስክስ ሌባ ደግሞ የዚህ ተቃራኒ ነው፡፡ ጨዋ ሌባ ማለት ደግሞ ሲሰርቅ በሕጉ መሠረት የሚሰርቅ ማለት ነው፡ ፡ ሰነድ አዘጋጅቶ፣ ጨረታ አጫርቶ፣ ማስታወቂያ አሠርቶ፣ ቃለ ጉባኤ አያይዞ፤ ዕቃ ገቢ አድርጎ የሚሰርቅ ማለት ነው፡፡ ባለጌ ሌባ ደግሞ የዚህ ተቃራኒ ነው፡፡ ኢንቨስተር ሌባ ገንዘብ የሚቦጭቀው ከትላልቅ ኢንቨስትመንቶች ብቻ ነው፡፡ መጉመድ እንጂ መጉረስ የማያውቅ ቆፍጣና። መጉረድ እንጂ መቁረጥ ያልለመደ ጀግና፤ መቦጨቅ እንጂ መንጨት የማያውቅ ሆደ ሰፊ ማለት ነው፡፡ ሸቃጭ ሌባ ግን ከገቢውም፣ ከወጭውም፣ ከሱቁም፣ ከኅብረት ሱቁም የሚቀነጣጥብ ቀነጣጣቢ ነው፡፡ ነጥቆ ሂያጅና ነጥቆ ገንቢ ስለሚባሉት የሌባ ዓይነቶች በደንብ መግለጥ አለብኝ፡፡ ‹ነጥቆ ሂያጅ ሌባ› ማለት ካገኘ በኋላ እዚህ ሀገር የማይቀመጥ ሌባ ነው፡፡ ይኼ ዓይነቱ ሌባ ለሀገሪቱ ዕድገት ዕንቅፋት ነው፡፡ የሀገርን ገቢ ወደ ባዕድ ሀገር የሚያሸሽ ከሐዲ ሌባ ነው፡፡ የሀገር ፍቅር ስሜት ፈጽሞ የሌለው ሌባ ነው፡ ፡ እዚሁ ነጥቆ እዚሁ መብላት ሲገባው ሀገሩን ከድቶ ወጥቶ የሚበላ፡፡ እኛ ‹ወጥቶ በል ሌባ› ብለነዋል፡፡ 

‹ነጥቆ ገንቢ ሌባ› ግን አገር ወዳድ ሌባ ነው፡፡ እዚሁ ነጥቆ እዚሁ ፎቁንም፣ ፋብሪካውንም፣ ሆቴሉንም፣ እርሻውንም ይገነባል፡፡ ለሀገሩም አጥብቆ ያስባል፡ ፡ እዚሁ ነጥቆ እዚሁ የሚሊዮን ብሩን መኪና ያሽቃብጠዋል፤ እዚሁ የመቶ ሺ ብር ውስኪ ያወርዳል፡፡ ነጥቆ ገንቢ ሌባ ደግ ሰው ነው፡፡ ሃይማኖተኛ ከሆነ ከነጠቀው ገንዘብ ወይ ለቸርች ወይ ለገዳም ይሰጣል፡፡ ነዳያን ያበላል፡፡ ድኻ ይረዳል፡ ፡ ሃይማኖተኛ ካልሆነ ደግሞ ለወጣት ማኅበራት ይለግሳል፤ ለቀበሌ ቲሸርት ያሠራል፤ በዓል ስፖንሰር ያደርጋል፤ እንዲህ ያለው ነጥቆ ገንቢ ሌባ ሊበረታታ ይገባዋል፡፡ ግን ምን ያደርጋል የሀገራችን ሕግና የኢንቨስትመንት ዐዋጁ በቂ ማበረታቻ ለዚህ ሀገር ወዳድ ሌባ አይሰጥም፡፡ 

በመጨረሻ የማብራራላችሁ ‹ገፋፊ ሌባና ለካፊ ሌባ› ስለሚባሉት ነው፡፡ ገፋፊ ሌባ ማለት ሥጋ ሲበላ አጥንት የማያስቀር፤ እንጀራ ሲበላ ሞሰብ የማይተርፈው፤ ሻይ ሲወስድ ከነ ብርጭቆው፤ የደራሲውን ድርሰት ወስዶ የደራሲውን ስም የሚያጠፋ፤ሚስቱን መንጠቁ ሳያንሰው ባሏን የሚገል፤ በመሬትህ ላይ ባለ ዘጠኝ ፎቅ ሊሠራ አንተን በዘጠነኛው የኮንዶሚኒየም ፎቅ ላይ የሚወረውርህ፣ ሃምሳ ዓመት የኖርክበትን ቤት ወስዶ ከከተማው ሃምሳ ኪሎ ሜትር አውጥቶ የሚጥልህ ማለት ነው፡፡ ለካፊዎቹ ሌቦች ዝም ብለው ነው፡፡ እዚህም እዚያም ለኮፍ ለኮፍ ነው የሚያደርጉት፡፡› 

ሰውዬው ማብራሪያውን ሲጨርስ አድናቂዎቹ እየሳቁ አጨበጨቡ፡፡ ሰው የልቡን ሲነግሩት የኮረኮሩት ያህል ይስቃል ይባል የለ፡፡ 

‹ታድያ አሁን መፍትሔው ምንድን ነው› አሉ ሰብሳቢው ነገሩ ውስብስብ ብሎባቸው፡፡ አንዱ እጁን አወጣ፡፡

 ‹ለችግሩ መባባስ ዋነኞቹ ተጠያቂዎች ከመሐልና ከታች ያሉት ሌቦች ናቸው፡፡ አሁን እኔ ኩሩ ሌባ ነኝ፡፡ ልስረቅ አልስረቅ ሰፊው ሕዝብ አያውቅም። እይውልዎት፣ መንደር መንገድ ላይ ያለችውን ዛፍ የሚቆርጠውን እንጂ ደን ውስጥ ያለውን ዛፍ የሚቆርጠውን ማንም አያየውም። አሁን ለኛ ችግር የሆኑብን የመንደር ዛፍ ቆራጮች ናቸው። ለካፊ ሌቦች ከስኳሩም፣ ከጨውም፣ ከድንቹም፣ ከሸማቾቹም ይቀነጣጥቡና ሕዝቡን ያነሣሡታል፡፡ ሕዝቡኮ ስኳሩ ወደ ሸማቾች ከገባ በኋላ አለቀ ሲሉት እንጂ መጀመሪያውኑ ወደ ሸማቾች ባልመጣው ስኳር ላይ አይበሳጭም፡፡ ሃምሳ ኩንታሉን ወስደን ሃምሳውን ኩንታል ሩብ ሩብ ኪሎ ብናከፋፍለው ‹ተመስገን› ብሎ ነው ወደ ቤቱ የሚሄደው፡፡ ሥራው ግልጽነት ያለው እንዲመስል ደግሞ የመጣውን ሃምሳ ኩንታል ከሴቶች፣ ከወጣቶችና ከአዛውንት የተመረጡ ኮሚቴዎችን አሰልፎ እኩል እንዲያካፍሉ ማድረግ ነው፡፡ ›

 ‹ልክ ነው፡፡› አለ አንዱ ሰርቆ አደር ኢንቨስተር ‹ሰው መብራት ተቆራረጠብን አለ እንጂ የመብራቱን ኬብል እነማን ናቸው ከውጭ የሚያስገቡት ብሎ ጠየቀ? ዱቄቱ ወደ ሸማቾች በብዛት አልመጣም አለ እንጂ ዱቄቱን እነ እገሌ ብቻ ለምን ከውጭ ያስመጣሉ?ብሎ ጠየቀ፤ አልጠየቀም፡፡ ኮንደሚኒየም በትክክል አልደረሰኝም አለ እንጂ እነ እገሌ የከተማ ቦታ በካሬ 300 ሺብር የሚጫረቱት ብሩን ከየት ቢያመጡት ነው ብሎ ጠየቀ፤አልጠየቀም፡፡ ‹እገሌና እገሌ የተባሉ ዋና አከፋፋዮች ለምን አስወደዱብን፣ ለምን አሳነሱን› አለ እንጂ ‹ግን እነርሱ የውጭ ምንዛሬ ከየት እያገኙ ነው ዕቃውን ከውጭ የሚያመጡት?› ብሎ መች ጠየቀ፤ ስለዚህ ችግሩ እታች ያሉት አቀባባይ ሌቦች አሠራሩን ስላላወቁበት ነው ማለት ነው፡፡ አያችሁ ሕዝቡ የዋሕ ነው፡፡ በጥፍርህ ስትቧጭረው ‹ጥፍሩን ቁረጡልኝ› ነው የሚለው፡፡ ሰውዬውኮ የቧጨረው ጥፍር ስላለው አይደለም። በጥፍሩ እንዲቧጭር የሚያዝ ጭንቅላት ስላለው ነው፡፡ ሕዝቡ ‹ጥፍሩን አስቆርጦ› ወደ ቤቱ ይገባል። ለተወሰነ ጊዜ ቧጫሪው ዝም ይላል፡፡ ቆይቶ ግን ጥፍሩ ሲያድግ መቧጨሩን ይቀጥላል፡፡ መጀመሪያ ጥፍሩን ያሳደገው፤ ተቧጨር ብሎ መብት የሰጠው ማን ሆነና፡፡ አሁንም ያስቸገሩን ራሶቹ አይደሉም፡፡ ጥፍሮቹ ናቸው፡፡› እንደ ድጓ አድራሽ በሊቃውንት ፊት ዕውቀቱን ያስመሰከረ መስሎት ትከሻውን ሰበቀ፡፡ 

ሰብሳቢው ግራ እየገባቸውም ቢሆን ‹ሐሳቡን እንጠቅልለው፤ የመቋጫ ሐሳብ አምጡ› አሉ፡፡ 

ሁለት ሰዎች ተረዳድተው ያዘጋጁትን የአቋም መግለጫ ይዘው ወጡ፡፡ እነርሱ የአቋም መግለጫውን ሲያቀርቡ ተሰብሳቢዎቹ ወረቀትና ስክርቢቶ አዘጋጁ፡፡ አንደኛ፡- ኅብረተሰቡ ስርቆትን እንዲጠየፍ ስለ ስርቆት በመገናኛ ብዙኃን ትምህርት ይሰጥ (ይኼ ሲነበብ አንድ አምስቱ በቲቪና ሬዲዮ የሚቀርበውን ማስታወቂያ ለመሥራት እንዴት ከባለ ሥልጣናቱ ጋር እንደሚሠሩ ተንሾካሾኩ፤ አንድ ሁለቱ ደግሞ በእነርሱ ሬዲዮ ጣቢያ ይህን ፕሮግራም ለመሥራት የስፖንሰር ገንዘብ ሲቦጭቁ ታያቸው)

 ሁለተኛ፡- በየቀበሌውና በየደረጃው ሕዝቡ ሌቦችን እንዲያጋልጥ ይደረግና ርምጃ ይወሰድ (የተወሰኑት ተሰብሳቢዎች ለቀበሌ ስብሰባዎች ሞንታርቦ፣ ውኃና ኮፍያ ያለ ጨረታ ለማቅረብ ተጠቃቀሱ) 

ሦስተኛ፡- ሌብነትን የተመለከተ ዜማ በታዋቂ አርቲስቶች እንዲዘጋጅ ይደረግ (አርት ነክቶናል የሚሉ ነጥቆ አደር አርቲስቶች የሚዘጋጀውን የፀረ ስርቆት ቅስቀሳ ከእነርሱ እንዳይወጣ ዘየዱ) 

አራተኛ፡- ስለ ስርቆት አስከፊነት የሚያስተምር ቢል ቦርድ በመላ ሀገሪቱ ይተከል (የማስታወቂያ ድርጅት ያላቸው ተሰብሳቢዎች ይቺ ፕሮጀክት ከኛ አታልፍም ብለው ማሉ) 

አምስተኛ፡- የፀረ ስርቆት ቀን በየዓመቱ ይከበር። (ቲሸርትና ኮፍያ፣ መድረክና መስተንግዶ የሚያቀርቡ ተሰብሳቢዎች ዓመታዊ ገቢ ተገኘ ብለው ጮቤ ረገጡ፡፡) 

ተሰብሳቢዎቹ ሲወጡ የአዳራሹ ዘበኛ በኀዘን ለጓደኛቸው ‹በሬ ሞተና ፍትሐት ሲፈታ ከበሮው ድምጹ እንዳይሰማ ‹ትሽ፣ ትሽ፣ ትሽ› ይል ጀመር፡፡ ከዚያ በፊት ‹እድም፣ እድም፣ እድም› ሲል ይሰሙት የነበሩት ጽናጽንና መቋሚያ ‹ምነው ዛሬ ያለወትሮህ ድምጽ እንዳይሰማ ‹ትሽ፣ ትሽ፣ ትሽ› ትል ጀመር› ብለው ቢጠይቁት ‹የሞተው በሬ፤ የሚመታው የበሬ ቆዳ ሆኖብኝኮ ነው፡፡ እንዴት ከበሬ ቆዳ ተሠርቼ በሬ ሞተ ብዬ ከበሮ ልምታ› አላቸው ይባላል ብለው ተረቱ፡፡ 

Daniel Kibert

Addis Admas

Shimelis Tadesse S Speech